Οι ειδήσεις βλάπτουν σοβαρά την υγεία

Άρθρο του Rolf Dobelli, συγγραφέα του βιβλίου «The Art of Thinking Clearly» («Η τέχνη της καθαρής σκέψης»)   dobelli.com

Οι ειδήσεις κάνουν κακό στην υγεία. Οδηγούν σε φόβο και επιθετικότητα, μειώνουν τη δημιουργικότητα και  την ικανότητα σας να σκεφτόμαστε. Η λύση; Σταματήστε να τις καταναλώνετε. 

Κατά τις τελευταίες δεκαετίες, κάποιοι τυχεροί ανάμεσά μας κατανόησαν τους κινδύνους που φέρνει στη ζωή μας η υπεραφθονία των τροφίμων (παχυσαρκία, διαβήτης) και ξεκίνησαν ν' αλλάζουν τη διατροφή τους.  Αλλά οι περισσότεροι από εμάς δεν έχουν ακόμα συνειδητοποιήσει ότι οι ειδήσεις ​​είναι για τον εγκέφαλο, ότι η ζάχαρη για το σώμα. Οι ειδήσεις είναι εύκολο να χωνευτούν. Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης μας τροφοδοτούν με μικρές μπουκιές από ασήμαντα θέματα, μεζέδες που δεν αφορούν πραγματικά τη ζωή μας και δεν απαιτούν σκέψη. Αυτός είναι ο λόγος που δεν αισθανόμαστε σχεδόν καθόλου κορεσμό. Σε αντίθεση με τα βιβλία και τα μακροσκελή άρθρα (που απαιτούν σκέψη), μπορούμε να καταναλώνουμε απεριόριστες ποσότητες ευκολοχώνευτων ειδήσεων. Σήμερα, έχουμε φτάσει στο ίδιο σημείο που βρισκόμασταν πριν 20 χρόνια όσο αφορά με τις πληροφορίες σχετικά με τα τρόφιμα. Αρχίζουμε πια να αναγνωρίζουμε πόσο τοξικές μπορεί να είναι οι  ειδήσεις.

Οι ειδήσεις παραπλανούν

Σκεφτείτε το ακόλουθο συμβάν (δανεισμένο από τον Nassim Taleb). Μια γέφυρα καταρρέει ενώ διέρχεται ένα αυτοκίνητο. Σε τι θα εστιάσουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης; Στο αυτοκίνητο. Στον οδηγό. Από πού ερχόταν. Πού πήγαινε. Πώς βίωσε την κατάρρευση (εάν επέζησε). Αλλά όλα αυτά είναι ασήμαντα. Ποιο είναι το σημαντικό; Η κατασκευαστική αναξιοπιστία της γέφυρας. Αυτός ήταν ο υποκρυπτόμενος κίνδυνος στη συγκεκριμένη περίπτωση και ενδεχομένως υφίσταται και σε άλλες γέφυρες. Όμως, το αυτοκίνητο δημιουργεί πιο εύκολα εντυπώσεις, είναι συγκεκριμένο και όχι αφηρημένο, και είναι μια είδηση πιο εύκολη να αναπαραχθεί.

Οι ειδήσεις μας οδηγούν στο να ζούμε με μια εντελώς λανθασμένη αντίληψη κινδύνου στο μυαλό μας. Έτσι, η τρομοκρατία είναι υπερτιμημένη. Το χρόνιο στρες υποτιμημένο. Η κατάρρευση της Lehman Brothers υπερτιμημένη. Η δημοσιονομική επιπολαιότητα υποτιμημένη. Οι αστροναύτες υπερτιμημένοι. Οι νοσοκόμες υποτιμημένες.

 Το να εκτίθεσαι στον Τύπο είναι παραλογισμός. Βλέποντας στην τηλεόραση ένα αεροπορικό δυστύχημα μεταβάλλεται η αντίληψη σας ως προς αυτόν τον κίνδυνο, ανεξάρτητα από την πραγματική πιθανότητα που υπάρχει να συμβεί. Κάνετε λάθος αν νομίζετε ότι μπορείτε αυτό να το αντισταθμίσετε με την προσωπική σας περισυλλογή. Οι τραπεζίτες και οι οικονομολόγοι - οι οποίοι έχουν ισχυρά κίνητρα για να αντισταθμίζουν τους κινδύνους που μεταδίδονται από τις ειδήσεις - έδειξαν ότι δεν μπορούν. Η μόνη λύση: σταματήστε την κατανάλωση ειδήσεων.

Οι ειδήσεις είναι ασήμαντες

Από τις περίπου 10.000 ειδήσεις που έχετε διαβάσει τους τελευταίους 12 μήνες, μπορείτε να αναφέρετε μια που σας βοήθησε να πάρετε μια καλύτερη απόφαση για ένα σοβαρό θέμα που αφορά τη ζωή σας, την καριέρα σας ή την επιχείρησή σας; Ουσιαστικά, η «κατανάλωση» ειδήσεων δεν είναι σημαντική για τη ζωή σας. Αλλά οι άνθρωποι δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν τι είναι σημαντικό, ενώ ευκολότερα αναγνωρίζουν τι είναι είδηση. Το σημαντικό εναντίον της είδησης είναι η βασική διαμάχη στην σύγχρονη εποχή. Οι ειδησεογραφικοί οργανισμοί θέλουν να πιστεύετε ότι οι ειδήσεις σας προσφέρουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Πολλοί όντως το πιστεύουν. Ανησυχούν όταν χάνουν τη ροή των ειδήσεων. Στην πραγματικότητα, η κατανάλωση ειδήσεων αποτελεί ανταγωνιστικό μειονέκτημα. Όσο λιγότερο καταναλώνετε ειδήσεις, τόσο μεγαλύτερο το πλεονέκτημα σας.

Οι ειδήσεις δεν έχουν ερμηνευτική αξία

Οι ειδήσεις είναι φυσαλίδες που αναδύονται στην επιφάνεια από έναν βαθύτερο κόσμο. Θα σας βοηθήσει η συσσώρευση γεγονότων να αντιληφθείτε τον κόσμο; Δυστυχώς, όχι. Η σχέση λειτουργεί αντίστροφα. Τα σημαντικά ζητήματα δεν αποτελούν ειδήσεις. Όσο περισσότερα δήθεν γεγονότα προσλαμβάνετε μέσω των ειδήσεων τόσο λιγότερο διακρίνετε την μεγάλη εικόνα. Εάν η πολύ πληροφόρηση οδηγούσε σε μεγαλύτερη οικονομική επιτυχία, οι δημοσιογράφοι θα βρισκόντουσαν στην κορυφή της πυραμίδας των πλουσίων. Όμως δεν συμβαίνει.

Οι ειδήσεις είναι τοξικές για τον οργανισμό

Ενεργοποιούν συνεχώς το μεταιχμιακό σύστημα. Οι ιστορίες πανικού προκαλούν την απελευθέρωση γλυκοκορτικοειδών (κορτιζόλη). Αυτό απορυθμίζει το ανοσοποιητικό σύστημα και αναστέλλει την απελευθέρωση των αυξητικών ορμονών. Με άλλα λόγια, το σώμα σας βρίσκεται σε κατάσταση χρόνιου στρες. Υψηλή επίπεδα των γλυκοκορτικοειδών προκαλούν διαταραχή της πέψης, έλλειψη ανάπτυξης (κυττάρων,  μαλλιών, οστών), νευρικότητα και ευαισθησία στις λοιμώξεις. Άλλες πιθανές παρενέργειες περιλαμβάνουν το φόβο, την επιθετικότητα, απώλεια περιφερειακής όρασης και απευαισθητοποίηση.

Οι ειδήσεις αυξάνουν τα γνωστικά λάθη

Οι ειδήσεις τροφοδοτούν το μέγιστο από τα γνωστικά λάθη : προκατειλημμένη επιβεβαίωση. Όπως είπε ο Warren Buffett: «Ο άνθρωπος είναι πολύ καλός στο να ερμηνεύει όλες τις νέες πληροφορίες, έτσι ώστε να παραμένουν άθικτα τα συμπεράσματα που είχε εκ των προτέρων εξάγει».  Οι ειδήσεις επιτείνουν αυτό το ελάττωμα. Γινόμαστε επιρρεπείς σε υπερβολική αυτοπεποίθηση, αναλαμβάνουμε ανόητα ρίσκα και υποτιμούμε πραγματικές ευκαιρίες.  Οι ειδήσεις επιδεινώνουν επίσης άλλο ένα γνωστικό λάθος. Ο εγκέφαλος μας διψά για ιστορίες που «βγάζουν νόημα» – ακόμη και αν δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Κάθε δημοσιογράφος που γράφει «Η αγορά κινήθηκε λόγω του X» ή «Η εταιρεία χρεοκόπησε λόγω του Ψ» είναι ηλίθιος. Έχω απηυδήσει με αυτό το φθηνό τρόπο «ερμηνείας» του κόσμου.

Οι ειδήσεις αναστέλλουν τη σκέψη

Η σκέψη απαιτεί συγκέντρωση.  Η συγκέντρωση απαιτεί χρόνο χωρίς διακοπές. Οι σύντομες ειδήσεις είναι ειδικά σχεδιασμένες για να διακόπτουν. Σαν τους ιούς, παραπλανούν τον οργανισμό για να τον βλάψουν. Οι ειδήσεις μας κάνουν ρηχούς, επιπόλαιους στοχαστές.

Αλλά το χειρότερο, επηρεάζουν σοβαρά τη μνήμη. Υπάρχουν δύο τύποι μνήμης. Η «χωρητικότητα» της μακροπρόθεσμης μνήμης είναι σχεδόν άπειρη, αλλά η λειτουργική μνήμη είναι περιορισμένη και εξαντλείται όταν αποθηκεύει ποσότητες ευτελών δεδομένων. Η διαδρομή από τη βραχυπρόθεσμη στη μακροπρόθεσμη μνήμη λειτουργεί ως σημείο φραγής στον εγκέφαλο, όμως ο,τιδήποτε θέλετε να κατανοήσετε οφείλει να περάσει από εκεί.  Εάν η δίοδος μπλοκαριστεί, δεν περνά τίποτα. Και επειδή οι ειδήσεις διασπούν τη συγκέντρωση, αποδυναμώνεται η κατανόηση. Οι ειδήσεις online έχουν ακόμα χειρότερη επίδραση. Μελέτη του 2001 στον Καναδά έδειξε πως η κατανόηση υποχωρεί όσο ο αριθμός των υπερσυνδέσμων (links) σε ένα έγγραφο αυξάνεται. Γιατί; Γιατί κάθε φορά που εμφανίζεται ένας υπερσύνδεσμος ο εγκέφαλος θα πρέπει να  αποφασίσει αν θα θα τον επιλέξει, κάτι που αποσπά την προσοχή.

Οι ειδήσεις λειτουργούν σαν ναρκωτικό

Καθώς οι ιστορίες ξετυλίγονται θέλουμε να μάθουμε πώς συνεχίζονται. Με εκατοντάδες αφηγήσεις στο μυαλό μας, αυτή η λαχτάρα γίνεται όλο και πιο συναρπαστική και τελικά δύσκολο να αγνοηθεί. Παλιά οι επιστήμονες πίστευαν ότι οι πυκνές συνδέσεις που σχηματίζουν κάπου 100 δισεκατομμύρια νευρώνες στον εγκέφαλο μας παγιώνονται όταν ενηλικιωνόμαστε. Αυτό δεν ισχύει. Τα νευρικά κύτταρα διαρκώς «σπάνε» παλιές συνδέσεις και σχηματίζουν καινούριες. Όσο περισσότερες  ειδήσεις καταναλώνουμε, τόσο περισσότερο ασκούμε τα νευρωνικά κυκλώματα που διατίθενται για πρόχειρα διαβάσματα και πολλαπλά καθήκοντα, ατροφώντας εκείνα που χρησιμοποιούνται για εμβριθή ανάγνωση και επικεντρωμένη σκέψη. Οι περισσότεροι καταναλωτές ειδήσεων – ακόμη και αν υπήρξαν μανιώδεις αναγνώστες βιβλίων – έχουν απολέσει την ικανότητα να αφομοιώσουν μακροσκελή άρθρα ή βιβλία. Μετά από τέσσερις, πέντε σελίδες κουράζονται, η συγκέντρωσή τους εξαφανίζεται, γίνονται ανήσυχοι. Δεν οφείλεται στο ότι γέρασαν ή στο ότι το  πρόγραμμά τους επιβαρύνθηκε. Είναι επειδή η φυσική δομή του εγκεφάλου τους άλλαξε.

Οι ειδήσεις είναι σπατάλη χρόνου

Αν διαβάζετε εφημερίδα για δεκαπέντε λεπτά κάθε πρωί, μετά ενημερώνεστε για δεκαπέντε επιπλέον λεπτά  ενώ γευματίζετε και δεκαπέντε λεπτά πριν κοιμηθείτε, προσθέστε πέντε λεπτά εδώ και εκεί ενώ εργάζεστε, συνυπολογίζεστε τον χρόνο περισπασμού και συγκέντρωσης ξανά, θα διαπιστώστε ότι χάνετε τουλάχιστον μισή ημέρα κάθε εβδομάδα. Οι πληροφορίες δεν είναι πλέον σπάνιο αγαθό. Αλλά η προσοχή είναι. Συνήθως αποφεύγετε επιπολαιότητες με τα χρήματα, τη φήμη ή την υγεία σας.  Γιατί το κάνετε με το μυαλό σας;

Οι ειδήσεις μάς κάνουν αδρανείς

Στη συντριπτική τους πλειοψηφία αφορούν πράγματα που δεν μπορούμε να επηρεάσουμε. Η καθημερινή επανάληψη ειδήσεων για πράγματα που δεν μπορούμε να επηρεάσουμε, μας κάνει παθητικούς. Μας συνθλίβει μέχρι που υιοθετούμε μια απαισιόδοξη κοσμοθεώρηση, απευαισθητοποιημένη, σαρκαστική και μοιρολατρική. Ο επιστημονικός όρος είναι «επίκτητη ανημπόρια». Είναι λίγο υπερβολικό, αλλά δεν θα με εξέπληττε εάν η κατανάλωση ειδήσεων, τουλάχιστον εν μέρει, συμβάλλει στην ευρέως σήμερα διαδεδομένη κατάθλιψη.

Οι ειδήσεις σκοτώνουν τη δημιουργικότητα.

Τέλος, πράγματα που ήδη γνωρίζουμε περιορίζουν τη δημιουργικότητά μας. Είναι ένας λόγος που μαθηματικοί, λογοτέχνες, συνθέτες και επιχειρηματίες συνήθως παράγουν τα πλέον δημιουργικά τους έργα σε νεαρή ηλικία. Δεν γνωρίζω ούτε έναν πραγματικά δημιουργικό νου που να είναι εθισμένος στην κατανάλωση ειδήσεων – ούτε έναν συγγραφέα, συνθέτη, μαθηματικό, γιατρό, επιστήμονα, μουσικό, σχεδιαστή, αρχιτέκτονα ή ζωγράφο.  Από την άλλη, γνωρίζω ένα σωρό άκρως μη δημιουργικά μυαλά που καταναλώνουν ειδήσεις όπως τα ναρκωτικά. Όσοι ψάχνουν για καινούριες λύσεις αγνοούν την ειδησεογραφία. Όσοι την παρακολουθούν, καταλήγουν ξανά στις παλιές.

 Η κοινωνία χρειάζεται τη δημοσιογραφία – αλλά με διαφορετικό τρόπο. Η ερευνητική δημοσιογραφία είναι πάντοτε σημαντική. Χρειαζόμαστε ρεπορτάζ που ελέγχουν τους θεσμούς και αποκαλύπτουν την αλήθεια. Αλλά τα σημαντικά ευρήματα δεν πρέπει να αναδεικνύονται με τη μορφή ειδήσεων. Ουσία εμπεριέχουν τα μακροσκελή άρθρα σε περιοδικά και τα εμπεριστατωμένα βιβλία.



Έχοντας περάσει τέσσερα χρόνια χωρίς να παρακολουθώ ειδήσεις, μπορώ να δω και να αναφέρω τα αποτελέσματα αυτής της ελευθερίας: λιγότερη αποδιοργάνωση, λιγότερο άγχος, βαθύτερη σκέψη, περισσότερο χρόνο, περισσότερες γνώσεις. Δεν είναι εύκολο, αλλά αξίζει τον κόπο.

καλιεργεια καροτου

Περιγραφή του φυτού

Προέρχεται από την Ασία, σήμερα όμως καλλιεργείται σε όλο τον κόσμο. Το καρότο είναι εδώδιμο είδος που καλλιεργείται ως λαχανικό και ανήκει στην οικογένεια Apiaceae ή Umbelliferae ( Carrot or Parsley Family), όπως και ο άνηθος, το σέλινο, ο μαϊντανός, το κύμινο και άλλα. Είναι φυτό διετές, δηλαδή, το πρώτο έτος αναπτύσσονται τα βλαστητικά όργανα, ρίζα και φύλλα ενώ την επόμενη βλαστητική περίοδο σχηματίζεται το ανθοφόρο στέλεχος, μεγάλου ύψους με διακλαδώσεις, που θα καρποφορήσει. Ο σπόρος του καρότου είναι μικρός, πλακωτός, με πλευρές αγκαθωτές και χρώματος σταχτί.

Σπόροι καρότου. Οι σπόροι του καρότου είναι πολύ μικροί.

Το καρότο ανήκει στα λαχανικά που τρώγεται το υπόγειο τμήμα τους, όπως συμβαίνει και με το παντζάρι και το σέλινο και κατατάσσεται στα ριζοκονδυλώδη λαχανικά, ενώ ανάλογα με τις απαιτήσεις της καλλιέργειας σε θερμοκρασία ανήκει στα λαχανικά ψυχρής εποχής και είναι ημιανθεκτικό στον παγετό. Όσον αφορά τον τρόπο γονιμοποίησης του κατατάσσεται στα εντομόφιλα φυτά, δηλαδή η επικονίαση επιτυγχάνεται με τα έντομα και με βάση το βάθος ανάπτυξης του ριζικού του συστήματος είναι ενδιάμεσο φυτό, το ριζικό του σύστημα κυμαίνεται από 60 έως 120 cm.
Εδαφοκλιματικές απαιτήσεις
Προσαρμόζεται εύκολα σε οποιοδήποτε κλίμα, αν και προτιμά το εύκρατο. Καλύτερες θερμοκρασίες για την ανάπτυξη του θεωρούνται 15-20 βαθμών Κελσίου. Σε χαμηλές θερμοκρασίες αντέχει αλλά επιβραδύνεται η ανάπτυξη του και σε θερμοκρασίες 0- 2 βαθμών Κελσίου το άμυλο μεταβάλλεται σε σάκχαρα, μια ευχάριστη αλλαγή για το καρότο. Επίσης, η θερμοκρασία επιδρά και στο σχηματισμό της καροτίνης, όπου σχηματίζεται σε θερμοκρασία 15- 20βαθμών Κελσίου , διαφορετικά τα καρότα δεν αποκτούν ζωηρό πορτοκαλί χρώμα. Προτιμά τα βαθιά εδάφη, καλά στραγγισμένα, τα αμμοπηλώδη και τα πλούσια σε οργανική ουσία. Το έδαφος πρέπει να είναι απαλλαγμένο από σβόλους και πέτρες. Το κατάλληλο pH είναι 6- 6,5, ελαφρά όξινη αντίδραση.
Λίπανση :Η βασική λίπανση με τα κύρια στοιχεία άζωτο, φώσφορο και κάλιο, εφαρμόζεται καλά πριν τη σπορά και ενσωματώνονται στο έδαφος.
Σπορά και πολλαπλασιασμός : Το καρότο σπέρνεται κατά τη διάρκεια σχεδόν όλου του χρόνου, σε περιοχές θερμές με ήπιο χειμώνα ενώ σε ψυχρές περιοχές την άνοιξη. Βάθος σποράς καθορίζεται στο 1 cm ή και λιγότερο, ανάλογα με το έδαφος. Η σπορά γίνεται σε γραμμές και ακολουθεί πότισμα και ελαφρά συμπίεση του σπόρου έτσι ώστε να γίνεται καλύτερη επαφή του σπόρου με το έδαφος. Το φύτρωμα γίνεται μέσα σε 8- 10 μέρες.

Καλλιεργητικές περιποιήσεις καρότων

Άρδευση :Ικανοποιητική υγρασία στο έδαφος σε όλη τη διάρκεια της ανάπτυξης του φυτού είναι αναγκαία. Η συχνότητα του ποτίσματος και η ποσότητα του νερού επηρεάζονται από την εποχή καλλιέργειας, από τη κατάσταση του εδάφους και από το στάδιο ανάπτυξης των φυτών.
Αραίωμα φυτών : Στα πρώτα στάδια της ανάπτυξης γίνεται αραίωμα, όπου απομακρύνονται τα πιο αδύναμα και κακοσχηματισμένα φυτά. Έτσι, τα υγιή φυτά έχουν τον αναγκαίο χώρο να αναπτυχθούν καλά. Κατά τη διάρκεια του αραιώματος χρειάζεται μεγάλη προσοχή ώστε με το ξερίζωμα να μην βλάπτονται τα καλά φυτά, πρέπει να πραγματοποιείται πότισμα τη προηγούμενη μέρα για να μην τραυματίζονται οι γειτονικές ρίζες κατά την εκρίζωση και τα φυτά να έχουν μικρή ηλικία ώστε να μην έχουν αναπτύξει πλούσιο ριζικό σύστημα. Με το αραίωμα των φυτών, οι αποστάσεις μεταξύ τους να κυμαίνονται από 5-7 cm.
Απαραίτητα είναι επίσης τα βοτανίσματα και τα σκαλίσματα για τη καταστροφή των ζιζανίων που ανταγωνίζονται έντονα το καρότο. Με το σκάλισμα επιδιώκεται το σπάσιμο της επιφανειακής κρούστας που δημιουργείται με το πότισμα, ο καλύτερος αερισμός και η θέρμανση εδάφους, η διατήρηση της υγρασίας και η καλή ανάπτυξη του φυτού.
Τα σκαλίσματα πρέπει να γίνονται με προσοχή ώστε να μην τραυματίζονται οι ρίζες και να μην καταστρέφεται το υπόγειο μέρος του καρότου. Το πόσο συχνά πρέπει να γίνεται εξαρτάται από το είδος του εδάφους, την εμφάνιση των ζιζανίων κ.α. Συνήθως γίνονται 1-3 σκαλίσματα, σε βάθος που δεν ξεπερνά τα 3-5 cm.
Καταπολέμηση ζιζανίων : Τα ζιζάνια αποτελούν ένα από τα κυριότερα προβλήματα της καλλιέργειας του καρότου. Επιβάλλεται η καταστροφή των ζιζανίων , η οποία γίνεται με σκαλίσματα και βοτανίσματα αλλά και με την εφαρμογή προφυτρωτικών ή μεταφυτρωτικών ζιζανιοκτόνων. Το πιο διαδεδομένο ζιζανιοκτόνο που χρησιμοποιείται στο καρότο είναι το Linuron, βρέξιμη σκόνη η οποία αναμιγνύεται με νερό. Η εφαρμογή του γίνεται προφυτρωτικά αμέσως μετά τη σπορά και ακολουθεί πότισμα και μεταφυτρωτικά όταν το φυτό αποκτήσει 3-4 φύλλα, δηλαδή στο σύνολο γίνονται 2 εφαρμογές.
Επιφανειακή λίπανση : Κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης των φυτών, συμπληρώνεται άζωτο, με σκοπό τη τόνωση και τη μεγαλύτερη ανάπτυξη τους. Όταν φυτέψουμε σπόρους καρότου τον Οκτώβριο, η επιφανειακή λίπανση εφαρμόζεται τον Φεβρουάριο ή Μάρτιο, ανάλογα και με τη κατάσταση των φυτών. Η επιφανειακή λίπανση μπορεί να δοθεί σε δύο δόσεις, η πρώτη εφαρμόζεται τέλος Ιανουαρίου- αρχές Φεβρουαρίου και η δεύτερη τέλος Φεβρουαρίου- αρχές Μαρτίου.

Ο τύπος λιπάσματος που χρησιμοποιείται είναι η ασβεστούχος νιτρική αμμωνία ( 26-0-0), η κρυσταλλική νιτρική αμμωνία ( 33,5-0-0) ή ουρία. Προσοχή: μετά την εφαρμογή του λιπάσματος να ακολουθήσει πότισμα, ώστε να απομακρυνθεί από τα φύλλα για να μην προκληθεί έγκαυμα.
Συγκομιδή : Φρέσκα νωπά καρότα, συγκομίζονται μετά από 3- 6 μήνες και αφού έχουν αποκτήσει διάμετρο 2,5-3,5 cm. Τα φυτά εκριζώνονται με τα χέρια με τράβηγμα από τα φύλλα, αφού προηγηθεί πότισμα.
Ποικιλίες
Οι πιο γνωστές ποικιλίες καρότου είναι οι εξής:

• Nantes ( μεσοπρώιμη, ρίζα μέσου μήκους, χρώματος κόκκινο- πορτοκαλί)
• Amsterdam ( πρώιμη, ρίζα μέσου μήκους, χρώματος κόκκινο- πορτοκαλί)
• Tuchon ( μεσοπρώιμη, ρίζα μέσου μήκους, χρώματος κόκκινο- πορτοκαλί)
• Αιγίνης ( μακρόρριζη, με έντονο πορτοκαλί χρώμα)
• Νέας Μαγνησίας ( μακρόρριζη, όψιμης σποράς)

Καρότα ποικιλίας Nantes.

Καρότα ποικιλίας Amsterdam.

Στην Ελλάδα, η ποικιλία που καλλιεργείται σε μεγαλύτερο ποσοστό είναι η Nantes.
Ασθένειες και Εχθροί
Οι πιο γνωστές ασθένειες του καρότου είναι:

Σκληρωτινίαση (Sclerotinia sclerotiorum)

Σκληρωτινίαση (Sclerotinia sclerotiorum) σε ρίζες του φυτού

Σκληρωτινίαση ( Sclerotinia sclerotiorum), όπου ο μύκητας προκαλεί τη σήψη των ριζών. Για τη πρόληψη συνιστάται η εφαρμογή αμειψισποράς και απομάκρυνση των ασθενών φυτών.
Αλτερναρίωση (Alternaria radicicola)
Αλτερναρίωση (Alternaria radicicola), όπου ο μύκητας προκαλεί σήψη της κεφαλής του ριζοκόνδυλου. Συνιστάται αραιή φύτευση καθώς και προληπτικοί ψεκασμοί με κατάλληλα μυκητοκτόνα.
Βακτηρίωση (Erwinia carotovora)

Το βακτήριο Erwinia carotovora έχει προκαλέσει σήψη των ριζών.

Βακτηρίωση ( Erwinia carotovora), η προσβολή από το βακτήριο εκδηλώνεται με τη σήψη των ριζών. Προτείνεται η αμειψισπορά, η καταστροφή και απομάκρυνση των προσβεβλημένων ριζών και αποφυγή υπερβολικής υγρασίας. Καταπολεμάται με ψεκασμούς με ειδικά βακτηριοκτόνα.

Οι πιο γνωστοί εχθροί του καρότου είναι:
Μύγα του καρότου (Psila rosae)

Στοά που έχει ανοίξει η μύγα του καρότου.

Μύγα του καρότου (Psila rosae), οι προνύμφες της ανοίγουν στοές στους ριζοκόνδυλους. Καταπολεμάτε με τη διασπορά και ενσωμάτωση κατάλληλων εντομοκτόνων.
Σιδηροσκώληκες (Agriotes lineatus)
Σιδηροσκώληκες (Agriotes lineatus), προκαλούν όμοιες ζημιές με τη μύγα του καρότου. Η καταπολέμηση είναι παρόμοια με της μύγας, εφαρμόζονται εντομοκτόνα εδάφους.
Νηματώδεις (Heterodera spp.)
Νηματώδεις (Heterodera spp.), προκαλούν παραμορφώσεις στους ριζοκόνδυλους. Το έδαφος που φυτεύονται σπόροι καρότου πρέπει να είναι απαλλαγμένο από νηματώδεις. Σε αντίθετη περίπτωση πρέπει να γίνεται απολύμανση πριν τη σπορά με κατάλληλο απολυμαντικό. Εάν υπάρξει προσβολή κατά τη διάρκεια της καλλιέργειας, τότε καταπολεμάται με νηματοκτόνο. Εναλλακτικός τρόπος αντιμετώπισης είναι η αμειψισπορά με σιτηρά.
Συμβουλές
Για την τελευταία σπορά καρότων του έτους, επιλέξτε μια πρώιμη ποικιλία που αναπτύσσεται γρήγορα και σπείρετε σε γραμμές ανά 15 cm και οι σπόροι να έχουν απόσταση μεταξύ τους 5 cm. Το πλεονέκτημα της σποράς τόσο αργά είναι ότι δεν θα αντιμετωπίσετε πρόβλημα με τη μύγα του καρότου.
Το καρότο περιέχει τη πολύτιμη καροτίνη, χρήσιμη για την όραση και καθαρίζει το αίμα.
Ένα άρθρο της Σοφίας Παπάζογλου, Τεχνολόγου Γεωπόνου - M.Sc. “Διαχείριση Περιβάλλοντος’’ στο www.kalliergo.gr.

Κολοκυθι καλλιέργεια

 

Cucurbita spp
οικογένεια κολοκυνθωδών (Cucurbitaceae)

Χ'πανανιώτου Μένη


Στοιχεία καλλιέργειας

Τα καλλιεργούμενα κολοκύθια κατάγονται από την Αμερική. Στην Ευρώπη ήρθαν τον 16ο αιώνα.

Είναι φυτά μονοετή έρποντα και πολύ σπάνια με όρθια ή θαμνώδη βλάστηση. Η ρίζα τους είναι πασσαλώδης και φθάνει σε βάθος 40-50 cm. Απ’ αυτήν ξεκινούν πολλές πλευρικές που αναπτύσσονται πλάγια και προς τα κάτω.

Οι βλαστοί του έρπουν σε μεγάλο μήκος που μπορεί να φθάσει τα 8-10 m. Τα άνθη του είναι δικλινή και σπανιότερα ερμαφρόδιτα. Εχουν μεγάλο μέγεθος και είναι κίτρινα. Τα αρσενικά καταναλώνονται και σαν λαχα­νικά για ντολμάδες, είναι περισσότερα από τα θηλυκά και βρίσκονται στο κέντρο των φυτών αντίθετα από τα θηλυκά που βρίσκονται στην περιφέρεια σε βλαστούς τρίτης τάξεως και πάνω. Η γονιμοποίησή τους γίνεται κυρίως με τις μέλισσες, μεταξύ των φυτών της φυτείας, των ποικιλιών και των ειδών του γένους Cucurbita, όχι όμως και μεταξύ των γενών, (δηλαδή με τα αγγούρια, τα πεπόνια, τα καρπούζια).

Είναι φυτό που αντέχει σε χαμηλές θερμοκρασίες αλλά όχι στους παγετούς.

Η σπορά γίνεται σε 2,5 cm βάθος, κατευθείαν στο χωράφι μια εβδομάδα ή παραπάνω μετά τον τελευταίο αναμενόμενο παγετό. Η θερμοκρασία του εδάφους θα πρέπει να είναι τουλάχιστον 15 oC. Η σπορά γίνεται σε γραμμές ή σε όρχους προσθέτοντας καλά χωνεμένη κοπριά ή κόμποστ.

Αν πρόκειται να γίνει μεταφύτευση τότε η σπορά θα πρέπει να ξεκινήσει 4 εβδομάδες πριν βγουν τα φυτά έξω. Αυτό μπορεί να γίνει 3-4 βδομάδες ύστερα από τον τελευταίο αναμενόμενο παγετό. Η μεταφύτευση πρέ­πει να γίνει με πολύ προσοχή γιατί το ριζικό σύστημα είναι ευαίσθητο.

Στις βορειότερες περιοχές μπορεί να γίνει κάλυψη τους εδάφους με μαύρο πλαστικό για να ζεσταθεί μέχρι να έρθει η ώρα της μεταφύτευσης, ώστε να έχουμε καλύτερη ανάπτυξη των φυτών. Αυτή η πρακτική δεν συνιστάται στις πιο ζεστές περιοχές γιατί το έδαφος μπορεί να ζεσταθεί παραπάνω απ’ όσο πρέπει.

Τα χειμωνιάτικα κολοκύθια σπέρνονται έως τέλος Ιουλίου.

Στις βορειότερες περιοχές, 50 μέρες πριν από τον πρώτο αναμενόμενο παγετό αφαιρούμε όλα τα άνθη και τους ανώριμους καρπούς για να μπορέσουν να ωριμά­σουν οι υπόλοιποι.

Οι αποστάσεις των φυτών και για τα καλοκαιρινά κολοκυθάκια και για τις χειμωνιάτικες κολοκύθες είναι 60-90 cm προς όλες τις κατευθύνσεις. Οι θαμνώδεις ποικιλίες μπορούν να καλλιεργηθούν και σε κοντινότε­ρες αποστάσεις.

Αν η καλλιέργεια γίνει σε κλίνες τα κολοκύθια τοποθε­τούνται στις άκρες της για να απλωθούν στα μονοπάτια και να μην πνίξουν τα γειτονικά φυτά. Όπου είναι δυνατόν μπορούν να γίνουν κρεμαστά.

Το κολοκύθι δίνει τις καλύτερες παραγωγές του σε χωράφια πλούσια σε οργανική ουσία και καλή εδαφική υγρασία.

Μπορεί να καλλιεργηθεί σε έδαφος με ΡΗ 5,5 - 6,8 άλλα αποδίδει καλύτερα γύρω στο 6. Η κατεργασία του εδάφους για τα αγριόχορτα πρέπει να είναι επιπόλαιη και σταματά όταν το φύλλωμα καλύ­ψει το έδαφος γιατί τα αγριόχορτα πνίγονται από τα φυτά.

Χρειάζεται πολύ νερό αλλά το έδαφος δεν πρέπει να νεροκρατεί. Κρίσιμη περίοδος άρ­δευσης είναι όταν έχουν μπουμπού­κια και άνθη. Τα φύλλα δεν πρέπει να βρέχονται κατά την

Άρδευση για να αποφεύγονται οι ασθένειες.

Το κόψιμο των φύλλων ή κορφολόγημα των βλαστών που γίνεται πολλές φορές για να διατεθούν οι κορυφές σαν κολοκυθοκορφάδες, δεν συνιστάται γιατί μειώνει την ικα­νότητα αφομοίωσης θρεπτικών ου­σιών από το φυτό.

Παραγωγή σπόρου
Η άνθηση των κολοκυθιών διαρκεί μερικές εβδομάδες και ίσως λόγω της διαφορετικής επίδρασης της διάρκειας της ημέρας άλλες ποικι­λίες χαρακτηρίζονται από έντονο δέ­σιμο των πρώτων ανθέων και άλλες των τελευταίων.

Επειδή η διασταύρωση μεταξύ των ποικιλιών είναι εύκολη, οι αποστά­σεις μεταξύ τους πρέπει να είναι μεγάλες, 1000μ. Τα κολοκύθια που προορίζονται για σπόρο, αφήνονται να ωριμάσουν τελείως μέχρι να σκληρύνουν τα σπέρματα. Τα σπέρματα ορισμένων ποικιλιών που χαρακτη­ρίζονται για το μέγεθος των σπόρων τους, το λευκό χρώμα και τη γεύση τους, χρησιμοποιούνται σαν πασα­τέμπο.

Είδη και ποικιλίες κολοκυθιών

Εχουμε τρία είδη κολοκυθιών:
α) Το Cucurbita Pepo που δίνει τα καλοκαιρινά κολοκύθια.
β) Το Cucurbita moshata και Cucubrita Maxima πoυ δίνουν τις χει­μωνιάτικες κολοκύθες.
Από τα α’ καλλιεργούνται συνή­θως 3 ποικιλίες:
Τα ντόπια λευκά με λευκό, γωνιώ­δη, κυλινδρικό καρπό και στένωση στη μέση.
Τα λευκά Ιταλικά όπως τα προη­γούμενα, χωρίς γωνίες και στενώ­σεις και
Τα πράσινα ντόπια με καρπό κυ­λινδρικό, γωνιώδη ή λείο και με ή χωρίς στενώσεις.

Από τα χειμωνιάτικα καλλιεργού­νται συνήθως:
Τα μαμούθ με σφαιρικό και πε­πλατυσμένο σχήμα, λευκό ή κίτρινο έως πορτοκαλί, φθάνουν τα 50 kgr και χρησιμοποιούνται σαν κτηνοτροφικά.

Τα κοκκινοκολόκυθα είναι επιμή­κη, σφαιρικά ή πεπλατυσμένα, με χαρακτηριστικές συνήθως αυλακώ­σεις. Εχουν κίτρινο κόκκινη σάρκα και χρησιμοποιούνται για τροφή αν­θρώπων και ζώων.

Τα κρεατοκολόκυθα είναι αρκετά μακριά φθάνουν και τα 1 m με διάμε­τρο 8-15 cm. Είναι λευκοπράσινα και χρησιμοποιούνται στη ζαχαροπλα­στική. Καλλιεργούνται από πολύ πα­λιά στην Κύπρο. Μια παραλλαγή τους ή λαγηνοφόρος που κι αυτή υπήρχε στην Ασία και Ευρώπη από τα αρχαία χρόνια, χρησιμοποιούνταν παλιότερα για οικιακές χρήσεις όπως μετα­φορά νερού και λαδιού.

Ακόμη υπάρχουν διάφορα διακοσμητικά κολοκύθια.

Τέλος μια μορφή κολοκυθιού που καλλιεργείται για τους επιμήκεις και κυλινδρικούς καρπούς του χρησιμο­ποιείται σαν σφουγγάρι, τα λίφια και ανήκει στο γένος Luffa.

Συγκαλλιέργεια

Εκτός από το κλασικό τρίο κολο­κύθι - καλαμπόκι - φασόλι (όχι πατά­τα), το κολοκύθι μπορεί να συγκαλλιεργηθεί με ραδίκια. Επίσης αναφέρεται η καλλιέργεια κολοκυθιού στις ρίζες νάνων φρουτόδεντρων και η συγκαλλιέργεια με βαμβάκι και α­μπέλι.

Διαδοχικές καλλιέργειες.

Το κολοκύθι μπορεί να ακολουθή­σει στο χωράφι ριζώδεις καλλιέρ­γειες. Επίσης ακολουθεί πρώιμο α­ρακά, λάχανο, σπανάκι και κινέζικο λάχανο. Μετά από κολοκύθι μπο­ρούν να καλλιεργηθούν φασόλια και λάχανα.

Προβλήματα της καλλιέργειας.

Τετράνυχος. Κιτρινισμένα φύλλα που γίνονται χαλκόχρωμα και σε μεγά­λες προσβολές καρουλιάζουν, ξη­ραίνονται και πέφτουν, ενώ στην κάτω πλευρά κινούνται μέσα σε αραχ­νονήματα κόκκινα και κίτρινα ακάρεα που μόλις διακρίνονται με γυμνό μάτι. Τα φυτά έχουν προσβληθεί α­πό τετράνυχο που ευνοείται από ξη­ρό και ζεστό καιρό. Ψεκάζουμε μ’ ένα ελαφρύ εντομοκτόνο σαπούνι.

Ωίδιο. Εμφανίζονται κηλίδες με άσπρη σκόνη στις δύο πλευρές των φύλλων αλλά και σε μίσχους και βλαστούς. Καθώς εξελίσσεται ή ασ­θένεια τα παλιά φύλλα καφετιάζουν και προσβάλλονται τα νεότερα. Για να εμποδίσουμε τη διασπορά της ασθένειας ψεκάζουμε με αραιό διάλυμα χαλκού. Προληπτικά χρησιμο­ποιούμε ανθεκτικές ποικιλίες.

Βακτηριώσεις. Στην πάνω επιφά­νεια των φύλλων εμφανίζονται ελαιώ­δεις κηλίδες, γωνιώδεις, με σαφή, καθορισμένα όρια, ανάμεσα στις νευ­ρώσεις. Στην κάτω επιφάνεια οι κη­λίδες έχουν βαθύ πράσινο χρώμα, με τον κάιρό σκουραίνουν και όταν πέφτουν αφήνουν τρύπες. Παρό­μοιες κηλίδες εμφανίζονται στα στε­λέχη και στα κολοκύθια και εκκρί­νουν ένα άσπρο υγρό. Από προσβο­λή βακτηρίου μπορεί να προκληθεί και μαρασμός των φυτών που ξεκινά από τις ρίζες ή το λαιμό. Θα πρέπει να αποφεύγεται η διαβροχή των φύλ­λων κατά το πότισμα ή το άγγιγμα των φυτών όταν είναι υγρά. Για να περιορίσουμε τη διασπορά της ψε­κάζουμε με αραιό διάλυμα χαλκού. Προληπτικά χρησιμοποιούμε ανθε­κτικές ποικιλίες και υγιή σπόρο. Το έδαφος θα πρέπει να στραγγίζει και να αερίζεται καλά. Εφαρμόζουμε α­μειψισπορά και καταπολεμούμε το ραβδωτό σκαθάρι και τις αφίδες που είναι φορείς του βακτηρίου που προ καλεί μαρασμό.

Σάπισμα λαιμού. Τα φυτά που έχουν προσβληθεί από φουζάριο, παρουσιάζουν ένα μαλακό καστανό σάπισμα του λαιμού που στα νεαρά φυτά καταλήγει σε θάνατο. Στα με­γαλύτερα προκαλείται προοδευτικά μάρανση των φύλλων και κατάρρευ­ση των βλαστών. Τα κολοκύθια προ­σβάλλονται όταν έρθουν σ’ επαφή με μολυσμένο έδαφος, παρουσιά­ζοντας μαύρες κηλίδες σαν κάρβου­νο. Σάπισματα του λαιμού μπορεί να προκληθούν, κυρίως στο θερμοκή­πιο τις ζεστές περιόδους του έτους από σκληρωτίνιαση και εκδηλώνε­ται με άσπρα μαλακά σαπίσματα στα στελέχη, στους μίσχους, στα φύλλα και στους καρπούς και ακο­λουθεί νέκρωση όλων των εναέριων οργάνων. Επίσης σαπίσματα προκαλούνται από σταχτιά μούχλα που προσβάλλει όλο το φυτό και τα λου­λούδια.
Για την αντιμετώπισή τους συνιστάται χρήση υγιούς απολυμασμένου σπόρου και αμειψισπορά.

Μωσαϊκό του κολοκυθιού. Στα φύλλα εμφανίζεται τυπικό μωσαϊκό και κιτρίνισμα. Τα μεσογονάτια δια­στήματα κοντένουν, σταματά ή ανά­πτυξη του φυτού, παραμορφώνο­νται τα νεαρά φύλλα και οι καρποί (εικόνα 1) και νεκρώνονται τα φυτά. Προληπτικά χρησιμοποιούμε ανθε­κτικές ποικιλίες και καταπολεμούμε τις μελίγκρες το ραβδωτό σκαθάρι που μεταδίδουν την ίωση. Απομακρύνουμε και καταστρέφουμε τα προσβεβλημένα φυτά.

Ανθράκνωση. Είναι σοβαρή ασ­θένεια και εκδηλώνεται με καστανές κηλίδες στα φύλλα τα οποία κατόπιν νεκρώνονται. Στα κολοκύθια προκαλεί καστανές βαθουλωτές κηλίδες που μαυρίζουν. Αντιμετωπίζεται μό­νο προληπτικά με αμειψισπορά και χρήση υγιούς σπόρου. Απομακρύ νουμε και καταστρέφουμε τα προ­σβεβλημένα φυτά.

Ραβδωτά σκαθάρια. Φαγωμένα φύλλα οφείλονται στα ραβδωτά σκα­θάρια (Αcalymma vittata) μήκους 6 χιλιοστών κίτρινα προς το πορτοκα­λί (εικόνα 2) με τρεις μαύρες ρίγες και μαύρο κεφάλι. Τα αβγά του είναι πορτοκαλί και τα αφήνει στο έδα­φος κοντά στα φυτά που παρασιτεί. Η λάρβα του είναι λευκή έχει 2-4 γενιές το χρόνο και διαχειμάζει σαν ενήλικο σε υπολείμματα φυτών. Ε­κτός από τη ζημιά που προκαλεί τρώγωντας τα φύλλα και τα άνθη, μεταφέρει ιώσεις και βακτηριώσεις ενώ η λάρβα του τρέφεται με τους υπόγειους βλαστούς και τις ρίζες. Φυσικός τους εχθρός είναι διάφορα αρπακτικά σκαθάρια όπως τα Podabrus tomentosus και Chauliognathus pennsyllanicus (ει­κόνα 3 & 4). Προληπτικά μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε προστατευτι­κό δίχτυ. Σε περίπτωση προσβολής ψεκάζουμε με σαμπατίλα ή με ροτενόνη και πυρεθρίνη μαζί.

Παπαδίτσα του πεπονιού. Φα γώματα και ξήρανση στην κάτω επι­φάνεια των φύλλων. Τα συμπτώματα αυτά προκαλούνται από τη λάρβα και το ακμαίο ενός κολεοπτέρου που μοιάζει με την πασχαλίτσα. Εχει 16 μαύρα στίγματα, η λάρβα του είναι κιτρινωπή και “αγκαθωτή” (ει­κόνα 5) και τα αβγά του τα αφήνει στην κάτω πλευρά των φύλλων. Εχει εχθρούς πολλά αρπακτικά και την παρασιτική σφήκα. Για την αντιμε­τώπιση του μπορεί να χρησιμοποιη­θεί ροτενόνη ή πυρεθρίνη. Ο ψεκα­σμός γίνεται ιδιαίτερα στην κάτω πλευρά των φύλλων. Θα πρέπει να γίνεται καταστροφή των υπολειμμά­των από προσβεβλημένες φυτείες.

Αλευρώδης. Προκαλεί κίτρινους μεταχρωματισμούς στα φύλλα και δευτερογενή προσβολή καπνιάς. Τα έντομα έχουν μέγεθος σκνίπας, εί­ναι λευκά και πετούν σαν σύννεφα μόλις ενοχληθούν. Στην κάτω επιφά­νεια των φύλλων παρατηρούνται κι­τρινωπές προνύμφες σαν ψώρες. Προσβάλλει τις κολοκυθιές και στο θερμοκήπιο και στην ύπαιθρο. Μπο­ρεί να γίνει χρήση του παρασίτου Encarsia Formosa η ψεκασμοί με τσάι νικοτίνης η πυρεθρίνη.

Εμφανίζονται φύλλα αλλά δεν σχηματίζονται κολοκύθια.
Πιθανόν έχει γίνει ελλιπής γονιμοποίηση. Τα αρσενικά άνθη ανοίγουν μια ή περισ­σότερες βδομάδες πριν τα θηλυκά και δεν δίνουν κολοκύθια. Αν τα θη­λυκά αποτύχουν να δέσουν ή δίνουν μικρά κολοκύθια που μαυρίζουν και σαπίζουν στην άκρη του άνθους δεν έχουν γονιμοποιηθεί. Μπορούμε να βοήθησουμε τινάζοντας τα άνθη.

Κακοσχηματισμένοι καρποί. Μπορεί να οφείλεται σε πολλές αρ­ρώστιες που προσβάλλουν το φυτό ή σε φτωχή γονιμοποίηση. Αν είναι υγιή τα φύλλα πιθανόν να οφείλεται σε επικράτηση υψηλών θερμοκρα­σιών που καταστρέφουν τη γύρη.

Μελίγκρες Κατσαρωμένα φύλλα που στην κάτω επιφάνεια έχουν α­ποικίες από πράσινες και μαύρες μελίγκρες. Εκτός από τις άμεσες ζημιές που προκαλούν μεταδίδουν και ιώσεις. Για μικρές προσβολές μπορεί να γίνει ψεκασμός με νερό ή εντομοκτόνα σαπούνια. Για περισ­σότερες πληροφορίες βλέπε τεύχος 4 σελ. 17.          

Γενικές προφυλάξεις

Τα φύλλα των κολοκυθιών καίγο­νται όταν ψεκαστούν με εντομο­κτόνα σαπούνια και χαλκό. Γι' αυτό πρέπει να χρησιμοποιούνται με φει­δώ και στις μεγαλύτερες δυνατές αραιώσεις. Δεν πρέπει να ψεκάζο­νται τα φυτά με έντονο ήλιο και όταν οι θερμοκρασίες είναι πάνω από 26oC. Επίσης δεν πρέπει να ψεκάζονται όταν τα φυτά είναι βα­σανισμένα λόγω ξηρασίας.

Συγκομιδή

Τα κολοκυθάκια ωριμάζουν σε 48 - 70 ημέρες και συγκομίζονται νεα­ρά, τρυφερά και μικρά γιατί τα μεγά­λα υστερούν σε ποιότητα.

Οι συγκομιδές συνεχίζονται όλο το καλοκαίρι και αν έχουν γίνει δια­δοχικές σπορές του φυτού, μπορού­με να έχουμε φρέσκα κολοκυθάκια μέχρι τους παγετούς του Φθινοπώ­ρου. Κόβονται με τμήμα ποδίσκου γιατί έτσι διατηρούνται καλύτερα. Ο φλοιός τους θα πρέπει να είναι τόσο τρυφερός ώστε να χαράζεται με το νύχι. Η συγκομιδή γίνεται προσεκτι­κά γιατί ο παραμικρός τραυματισμός μπορεί να προκαλέσει αργότερα με­λανά στίγματα.

Τα χειμωνιάτικα και κτηνοτροφικά κολοκύθια, ωριμάζουν σε 80-120 ημέρες και συλλέγονται με σκληρό φλοιό και σε πλήρη ανάπτυξη, γιατί τότε έχουμε μέγιστη απόδοση του καρπού και διατηρείται καλύτερα. Θα χρειαστεί να περιμένουμε μέχρι τους παγετούς.

Τα χειμωνιάτικα μπορούν να δια­τηρηθούν για αρκετούς μήνες αν τοποθετηθούν σε ξηρό περιβάλλον και υψηλή θερμοκρασία. Οι κολοκύ­θες διατηρούνται καλύτερα σε θερ­μοκρασία 6-12oC και σχετική υγρα­σία 70%.

Τα κολοκυθάκια φυλάγονται μόνο σε ένα στρώμα το ένα δίπλα στο άλλο, χωρίς να ακουμπούν μεταξύ τους. Απομακρύνονται όλα όσα είναι τραυματισμένα. Οι χειμωνιάτικες κο­λοκύθες παγώνουν στους - 2οC, ενώ τα καλοκαιρινά κολοκυθάκια στους -1οC.

Βιβλιογραφία

- Γενική και ειδική λαχανοκομία Θρα­σύβουλου Δ. Ραπτόπουλου.

-  GARDEN PROBLEM SOLVER, JEFF BALL

- HIGH - YIELD GARDENING, HUNT and BORTZ

- GARTENING FOR ALL SEASONS, New Alchemy Institute

-  NATURAL INSECT AND DISEASE CONTROL, Ellis and Bradley

-Σύγχρονη Γεωργική Τεχνολογία

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΚΟΛΟΚΥΘΙΟΥ ΚΑΙ ΚΟΛΟΚΥΘΑΣ

Δ.Π., Σ.Ο.

Κολοκύθι

Ο χυμός από κολοκύθια είναι πλούσιος σε βιταμίνες Β-1, Β-2 και νυασίνη Είναι επίσης πλούσιος σε βιταμίνες, μεταλλικά άλατα, ασβέστιο και κάλιο. Δροσίζει, ηρεμεί και καθαρίζει το σώμα.

Κολοκύθα

Γνωστό λαχανικά στη μαγειρική και ζαχαροπλαστική καθώς επίσης και από τον πασατέμπο (τους καβουρντισμένους με αλάτι κολοκυθόσπορους).

Είναι πλούσιο σε βιταμίνη Α με αρκετές φαρμακευτικές ιδιότητες. Τα σπέρματα περιέχουν πεπορητίνη, λευκίνη, θυροξίνη, βιταμίνη Β.

Είναι καταπραϋντικό, δροσιστικό, μαλακτικό, καθαρτικό, διουρητικό.

Το χρησιμοποιούμε σε:

Αιμορροΐδες, Αϋπνία, Διαβήτη, Δυσκοιλιότητα, Δυσπεψίες,

Εντερίτιδες, δυσεντερίες Εντερικά παράσιτα (ταινία, ασκαρίς),

Καρδιακές παθήσεις, Νεφρική ανεπάρκεια, Ουρηθρίτιδα

Συνταγές:

1.  1 ποτήρι χυμό κολοκύθας, κάθε πρωί νηστικός για καθαρτικό. Επειδή ο χυμός αυτός δεν είναι πολύ εύγευστος, μπορούμε να του προσθέσουμε χυμό από άλλα λαχανικά.

2.  Ο πολτός κολοκύθας καταπραϋνει τον πόνο και γιατρεύει εγκαύματα, φλεγμονές, αποστήματα και γεροντική γάγγραινα.

3. Για την αϋπνία, μπορούμε να φτιάξουμε ένα καταπραϋντικό και δροσιστικό γαλάκτωμα, βράζοντας σε νερό ή γάλα σπόρια αλεσμένα χωρίς τη φλούδα τους.

4. Για την ταινία, (εντερικά παράσιτα), χρησιμοποιούμε τα σπόρια. Η δόση είναι 15 γραμμάρια σπόρων για μικρό παιδί, 40 γραμμάρια για μεγαλύτερο παιδί και 60- 100 γραμμάρια για ενήλικα. Λιώνουμε τους σπόρους με τη φλούδα τους, κοπανίζοντας με μέλι, ανθόνερο πορτοκαλιάς, μαρμελάδα ή σιρόπι.

Η θεραπεία διαρκεί 2 ημέρες: Την πρώτη, νηστεύουμε για να πεινάσει το σκουλήκι. Τη δεύτερη μέρα, το πρωί μια δόση από λυομένους κολοκυθόσπορους με μια κουταλιά καρυδέλαιο. Το μεσημέρι ένα καθαρτικό (π.χ. μια κουταλιά της σούπας ρετσινόλαδο). Το βράδυ, ένα ζωμό λαχανικών χωρίς καθόλου λιπαρά εκτός από καρυδέλαιο (το οποίο το απεχθάνεται το σκουλήκι).

Οταν το παιδί θελήσει να ενεργηθεί, βάλτε το επάνω σε ένα κουβά με χλιαρό νερό, 37 βαθμών, για να βγει πιο εύκολα το σκουλήκι, που αν αισθανθεί χαμηλότερη θερμοκρασία βγαίνοντας, μπορεί να συσπασθεί, να κοπεί κομματάκια και να μείνει μέσα. Επαληθεύστε στον κουβά, αν βγήκε η ταινία ολόκληρη με το κεφάλι της. Αλλιώς θα πρέπει να ξαναρχίσετε τη θεραπεία από την αρχή.

Αλλη συνταγή, φτιάχνει με τον ίδιο τρόπο πολτό από 30-40 γραμμάρια κολοκυθόσπορο που χωρίζει σε 3 μέρη.

Λαμβάνεται σε 3 δόσεις ανά μισή ώρα και μετά από 1 ώρα παίρνουμε κάποιο καθαρτικό τσάι (βράζουμε για 3 λεπτά 1 κουταλιά σπόρους φλοιού ράμνου σε 1 φλιτζάνι νερό, προσθέτουμε 1 κουταλιά σέννα και αφήνουμε για 10 λεπτά).

Για τα παιδιά, αυτή η συνταγή προτείνει η ίδια αυτή δόση να διαιρεθεί σε περισσότερα μέρη που θα λαμβάνονται σε διάστημα δύο, τριών ημερών και μετά να ληφθεί το καθαρτικό.http://agrotismania.blogspot.gr/2013/06/blog-post_4889.html

Καλλιέργεια Μελιτζάνας

Γενικά

Η μελιτζάνα (επισ. Solanum melongena Στρύχνον η μελιτζάνα) είναι ποώδες, πολυετές φυτό του γένους Στρύχνον (Solanum) της οικογένειας των Στρυχνοειδών (Solanaceae) και καλλιεργείται για τον ομώνυμο καρπό της.
Το όνομά της προέρχεται από παραλλαγή της λατινικής της ονομασίας melongena. Με αλλαγή του “b” σε “m” προέκυψε στα ιταλικά η λέξη "melanzana" (πέρασε στα ελληνικά ως "μελιτζάνα". Στην αρχαιότητα, ήταν ιθαγενές φυτό της Ινδίας, αλλά καλλιεργούνταν προϊστορικά και στην Κίνα και την Κεντρική Ασία. Η πρώτη γραπτή αναφορά για το φυτό εντοπίζεται σε μια αρχαία κινέζικη αγροτική πραγματεία το 544 π.Χ..
Στην Ευρώπη ήρθε μάλλον με τους Άραβες. Στην Ελλάδα έφτασε το 12ο-13ο αιώνα και από τότε αποτελεί ένα από τα βασικά συστατικά της Μεσογειακής διατροφής.
Ο βλαστός της τρυφερός, όρθιος, θαμνώδης, με ύψος που μπορεί να φτάσει τα 80 εκατοστά και φέρει συνήθως μικρά αγκάθια. Τα φύλλα της μεγάλα και χνουδωτά με σχήμα ωοειδές. Τα άνθη της κρεμαστά χρώματος μοβ, φύονται μεμονωμένα. Ο καρπός της, η μελιτζάνα, έχει σχήμα ωοειδές, κυλινδρικό η σφαιρικό που ποικίλει στο μέγεθος ανάλογα με τη ποικιλία. Το χρώμα των καρπών είναι μοβ, βαθύ μοβ, μοβ με άσπρες γραμμές, αλλά ακόμα και βαθύ γαλάζιο, κόκκινο ή και κιτρινωπό σε διάφορες ποικιλίες. Η σάρκα του καρπού είναι σπογγώδης και περιέχει πολλά σπόρια..

---

Πότε σπέρνουμε μελιτζάνες

Μπορείτε να σπείρετε τους σπόρους μελιτζάνας απευθείας στο χώμα ή σε φυτώριο. Σπορά μελιτζάνας απευθείας στο χώμα Θα πρέπει να σπείρετε τους σπόρους μελιτζάνας απευθείας στο χώμα όταν ο καιρός έχει ζεστάνει αρκετά. Αυτό συνήθως συμβαίνει στα τέλη Απριλίου. Μην επιχειρήσετε να σπείρετε απευθείας στο χώμα σπόρους μελιτζάνες τον Μάρτιο ή νωρίς τον Απρίλιο. Η ιδανική θερμοκρασία για να βλαστήσουν οι σπόροι μελιτζάνας είναι 24-32 βαθμοί Κελσίου. Μπορείτε να συνεχίσετε τη σπορά μελιτζάνας μέχρι και τον Ιούνιο. Αν θέλετε να έχετε συνεχόμενη παραγωγή από μελιτζάνες, σπείρτε με διαφορά 15 ημερών. Σπορά μελιτζάνας απευθείας στο σπορείο Μπορείτε να σπείρετε σπόρους μελιτζάνας στο σπορείο 6 με 8 εβδομάδες πριν τα τελευταία κρύα. Πρακτικά αυτό σημαίνει αρχές με μέσα Μαρτίου. Το σπορείο θα πρέπει να βρίσκεται σε μέρος που η θερμοκρασία είναι 21 ή περισσότεροι βαθμοί Κελσίου.

---

Ξεκινώντας τις μελιτζάνες από σπόρους σε σπορείο

Μπορείτε να ξεκινήσετε τις μελιτζάνες, σπέρνωντας τους σπόρους στο σπορείο, 6 με 8 εβδομάδες πριν τα τελευταία κρύα. Πρακτικά αυτό σημαίνει αρχές με μέσα Μαρτίου. Το βάθος σποράς είναι περίπου 1 με 1,5 εκατοστά. Πρέπει όμως να φροντίσετε όμως ώστε το σπορείο να βρίσκεται σε ένα ζεστό μέρος. Το σπορείο πρέπει να έχει τουλάχιστον 18 με 21 βαθμούς Κελσίου, ώστε να βλαστήσουν οι σπόροι. Οι σπόροι της μελιτζάνας δε βλασταίνουν τόσο γρήγορα όσο οι σπόροι της τομάτας. Πρέπει να έχετε υπομονή και να μην απογοητευτείτε. Όταν τα φυτάκια φτάσουν σε ύψος τα 10 εκατοστά, είναι έτοιμα για μεταφύτευση. Για 2 περίπου εβδομάδες πριν τη μεταφύτευση, θα πρέπει να τα σκληραγωγήσετε. Να τα βγάζετε στον ήλιο και τον αέρα. Κάθε μέρα όλο και πιο πολύ. Ξεκινήστε, αφήνοντάς τα για 2 ώρες στον ήλιο.

---

Ξεκινώντας τις μελιτζάνες από σπόρους απευθείας στο χώμα

Αν σπείρετε τους σπόρους μελιτζάνας απευθείας στην τελική τους θέση στο χώμα, θα πρέπει να το κάνετε μόνο εφόσον ο καιρός έχει ζεστάνει αρκετά και μόνιμα. Αυτό συνήθως συμβαίνει στα τέλη Απριλίου. Θα πρέπει να φυτέψετε τις μελιτζάνες σε ένα μέρος του κήπου το βλέπει πολύ ο ήλιος. Οι μελιτζάνες είναι τροπικά φυτά και αγαπούν τον ήλιο και τη ζέστη. Προετοιμάστε τη θέση που θα σπείρετε τη μελιτζανιά όπως περιγράφεται στη συνέχεια. (Κάντε το ίδιο και κατά τη μεταφύτευση). Ανοίξτε ένα λάκο στο έδαφος διαμέτρου 30 εκατοστών και βάθους 20 εκατοστών. Γεμίστε το 1/3 του λάκου με κομπόστ. Προσθέστε το 1/3 από το χώμα που αφαιρέσατε και ανακατέψτε με το στρώμα του κομπόστ. Συμπληρώστε το υπόλοιπο 1/3 με κομπόστ. Ανοίξτε με το δάκτυλό σας τρία λακάκια με βάθος 1 με 1,5 εκατοστά. Τοποθετήστε 1 σπόρο σε κάθε λακάκι. Σκεπάστε το σπόρο και πατήστε ελαφρά το χώμα. Ποτίστε καλά το χώμα. Ποτίζετε όποτε χρειάζετε ώστε το χώμα να είναι υγρό αλλά όχι βρεγμένο. Μπορεί να περάσει και ένας μήνας μέχρι να δείτε τα φυτάκια να βγαίνουν από το χώμα.

---

Τι έδαφος θέλουν οι μελιτζάνες

Το ιδανικό έδαφος για την καλλιέργεια μελιτζάνας είναι αμμοπηλώδες, πλούσιο σε οργανικές ουσίες και καλά αποστραγγιζόμενο.
Το έδαφος θα πρέπει να έχει pH μεταξύ 5,5 και 8,0.

---

Τι λίπασμα θέλουν οι μελιτζάνες

Μπορείτε να λιπάνετε τις μελιτζανιές με την ακόλουθη αναλογία: Άζωτο (N): 20 - 25 γραμμάρια/τετραγωνικό μέτρο Φώσφορος (P): 20 - 25 γραμμάρια/τετραγωνικό μέτρο Κάλιο (K): 20 - 25 γραμμάρια/τετραγωνικό μέτρο Μαγνήσιο (Mg): 5 - 8 γραμμάρια/τετραγωνικό μέτρο Μπορείτε να ρίξετε το 40% της δόσης του Αζώτου, Καλίου και Μαγνησίου με τη βασική λίπανση και το υπόλοιπο 60% σε 3 με 6 ισόποσες δόσεις μετά την πρώτη συγκομιδή. Υπερβολική δόση Αζώτου μπορεί να οδηγήσει σε πλούσιο φύλλωμα αλλά μικρή παραγωγή. Το Φώσφορο, μπορείτε να τον ρίξετε όλο στη βασική λίπανση. Η μελιτζάνα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στην έλλειψη Μαγνησίου και των ιχνοστοιχείων Ψευδάργυρος, Σίδηρος, Βόριο και Μολυβδαίνιο. Μπορείτε να προμηθευτείτε από γεωπονικά καταστήματα αυτά τα ιχνοστοιχεία σε μορφή σκόνης που διαλύεται σε νερό, και να λιπάνετε τα φυτά.

---

Αποστάσεις σποράς της μελιτζάνας

Η μελιτζάνα σπέρνεται σε παράλληλες γραμμές. Έχουμε δύο αποστάσεις. Την απόσταση γραμμής από γραμμή και την απόσταση των φυτών επάνω στη γραμμή.
Οι αποστάσεις γραμμής από γραμμή είναι μεταξύ 60 και 90 εκατοστών.
Η απόσταση ανάμεσα στα φυτά στην ίδια γραμμή είναι από 45 έως 60 εκατοστά.
Όσο πιο πυκνές είναι οι αποστάσεις σποράς τόσο πιο πολλά φυτά θα μπορέσετε να βάλετε ανά μονάδα επιφάνειας.
Ταυτόχρονα όμως χρειάζεται περισσότερη λίπανση και φροντίδα.

---

Στήριξη μελιτζάνας

Η μελιτζάνα έχει επιπόλαιο ριζικό σύστημα.
Είναι ευαίσθητη στους δυνατούς ανέμους που μπορούν ακόμη και να τη ρίξουν κάτω.
Αν το μέρος που βάλατε τις μελιτζανιές το πιάνει ο αέρας, θα χρειαστεί να τις στηρίξετε.

Επιλογή Α:

Να στηρίξετε το φυτό.

Θα βρείτε διάφορες παραλλαγές στήριξης.
Ο απλούστερος τρόπος στήριξης είναι χρησιμοποιώντας ένα στύλο.

Ο στύλος μπορεί να είναι ξύλινος ή πλαστικός.
Αποφύγετε τη χρήση μεταλλικών στύλων (εκτός και αν είναι καλυμμένοι με ουδέτερο υλικό), γιατί θερμαίνονται πολύ από τον ήλιο και το φυτό θέλει να τους αποφύγει.
Μπήξτε το στύλο στο έδαφος πριν σπείρετε τους σπόρους ή μεταφυτέψετε τα φυτά.
Έτσι δεν θα πληγώσετε το ριζικό σύστημα του φυτού κατά την τοποθέτηση του στύλου.
Καθώς το φυτό αναπτύσσεται θα πρέπει να κόβετε τους πλάγιους βλαστούς που αναπτύσσονται, ώστε να ενθαρρύνετε την προς τα επάνω ανάπτυξη. Δένετε κατά διαστήματα το μίσχο του φυτού στο στύλο.

Άλλος τρόπος στήριξης είναι με τη χρήση κλουβιού.
Τοποθετείτε ένα κύλινδρο από πλέγμα περίφραξης με μεγάλα μάτια, γύρω από το μέρος που αναπτύσσεται η πιπεριά.
Οι βλαστοί της τοματιάς περνούν μέσα από τα ανοίγματα του πλέγματος και στηρίζονται.
Ο τρόπος αυτός στήριξης παρουσιάζει όμως και προβλήματα.

Είναι πιθανό να μη μπορείτε να μαζέψετε τις πιπεριές που μεγαλώνουν μέσα στο κλουβί.
Δε μπορείτε να έχετε πρόσβαση στα μέρη του φυτού που είναι μέσα στο κλουβί.
Τα τμήματα του φυτού που μεγαλώνουν μέσα στο κλουβί είναι επιρρεπήστις μυκητιακές μολύνσεις λόγω του κακού αερισμού και της έλλειψης φωτός.
Δε μπορείτε να σκαλίσετε το χώμα γύρω από το φυτό γιατί σας εμποδίζει το κλουβί.

Αντί για στύλους μπορείτε να αναπτύξετε ένα σύστημα από οριζόντια σύρματα και κατακόρυφους σπάγκους.
Τα οριζόντια σύρματα τοποθετούνται σε ύψος 1,80 με 2,00 μέτρα πάνω από τη γραμμή φύτεψης των πιπεριών
Από το σύρμα και πάνω από κάθε φυτό, ξεκινούν κατακόρυφοι σπάγκοι οι οποίοι καταλήγουν στο χώμα.

Το άκρο του σπάγκου που καταλήγει στο χώμα:
• στερεώνεται σε ένα πασσαλάκι τοποθετημένο δίπλα στο φυτό.
• δένεται στο κάτω μέρος του κορμού του φυτού με τρόπο που δε σφίγγει το κορμό.
Γύρω από τους σπάγκους αναπτύσσονται και στερεώνονται οι τοματιές.
Εννοείται ότι στις άκρες και ενδιάμεσα του συστήματος, θα υπάρχουν στύλοι που στηρίζουν το όλο σύστημα.

Επιλογή B:

Να μην κάνετε τίποτα και να αφήσετε το φυτό να αναπτυχθεί ελεύθερα.
Αργά ή γρήγορα θα λυγίσει κάτω από το βάρος και πλήθος των ποπεριών.
Θα συνεχίσει όμως να αναπτύσσεται.
Αυτός ο τρόπος μη-στήριξης, κάνει το φυτό επιρρεπές σε μυκητιακές προσβολές καθώς τα φύλα του είναι κοντά στο χώμα, δεν τα βλέπει ο ήλιος και δεν αερίζονται.

---

Πότισμα άρδευση μελιτζάνας

Η μελιτζάνα είναι ένα φυτό που χρειάζεται πολύ νερό.
Ποτίζετε τακτικά ώστε το χώμα να είναι υγρό αλλά όχι βρεγμένο.
Τους πολύ θερμούς μήνες του καλοκαιριού, όταν το φυτό έχει καρπούς, θα πρέπει να την ποτίζετε περισσότερο.

---

Συγκαλλιέργεια μελιτζάνας

Μαζί με τις μελιτζάνες, μπορείτε να σπείρετε τα ακόλουθα φυτά:

• Βασιλικός (Είναι απαραίτητος. Βάλτε βασιλικούς ανάμεσα στις μελιτζάνες)
• Μπιζέλια
• Μπιζέλια
• Σπανάκι
• Θυμάρι

Αποφύγετε τη συγκαλλιέργεια μελιτζάνας με:

Αποφύγετε να καλλιεργήσετε τη μελιτζάνα με....
Οι μελιτζάνες συγγενεύουν με:
πατάτες,
τομάτες και
πιπεριές.
Θα πρέπει να αποφεύγετε να τις καλλιεργείτε μαζί με:
• τομάτες,
• πιπεριές και
• πατάτες..

---

Κυριότερες ποικιλίες στην Ελλάδα είναι:

• του Λαγκαδά με τους ωοειδείς και μακριούς καρπούς βάρους 150 περίπου γραμμαρίων χρώματος σκούρου μοβ,









• η τσακώνικη μελιτζάνα Λεωνιδίου (Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης από το 1996), με μακριούς καρπούς 120-150 γραμμαρίων μοβ χρώματος.
Είναι η μόνη μελιτζάνα που έχει γλυκιά γεύση κάτι που ασφαλώς οφείλεται στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του τοπικού εδάφους.
Επίσης διακρίνεται γιατί είναι επιμήκης χωρίς κυρτότητα, μήκους 20-25 εκ. και διαμέτρου 4-6 εκ. με μεγαλύτερη διάμετρο στη μέση.
Η επιφάνεια του φλοιού είναι λεία, γυαλιστερή, χρώματος μωβ με ραβδώσεις κατά μήκος του καρπού οι οποίες έχουν ανοιχτό μωβ χρώμα.
Ο καρπός της τσακώνικης μελιτζάνας χρησιμοποιείται σε πολλούς συνδυασμούς στη μαγειρική και τη ζαχαροπλαστική.
Ευρύτατα γνωστό για την ποιότητα και τη γεύση του είναι το παραδοσιακό γλυκό κουταλιού, το μελιτζανάκι, που παρασκευάζεται από μελιτζανάκια μήκους περίπου 5 εκ








• Σύρου, μία πρώιμη ποικιλία με τους μεγαλύτερους καρπούς που φτάνουν και τα 300 γραμμάρια. Είναι χοντροί και στρογγυλοί ή σχήματος αχλαδιού και το χρώμα τους είναι σκούρο μοβ.








• Σαντορίνης: Στρογγυλοί καρποί με λευκό χρώμα. Πιο γλυκιά γεύση από τις μαύρες μελιτζάνες.








• Μελιτζάνα - Black beauty: Κλασική ποικιλία Μελιτζάνας. Τύπου φλάσκα (φούσκα), μαύρου χρώματος.

---